Mối đe dọa của kháng thuốc, các nguyên nhân chính gây kháng thuốc và hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về cách ứng phó với mối đe dọa này trên toàn cầu được tóm tắt dưới đây.
Kháng kháng sinh là gì?
Kháng thuốc là một vấn đề toàn cầu
Trong nhiều năm qua, việc sử dụng và lạm dụng kháng sinh đã làm gia tăng số lượng và chủng loại vi sinh vật kháng thuốc. Vì vậy, nhiều bệnh truyền nhiễm trở nên không thể kiểm soát được. Với sự mở rộng của thương mại và du lịch toàn cầu, vi sinh vật kháng thuốc có thể lây lan nhanh chóng đến bất cứ nơi nào trên thế giới.
Những nguyên nhân gây kháng thuốc
Kháng kháng sinh hay kháng thuốc là khả năng của một vi sinh vật (như vi khuẩn, vi rút và một số ký sinh trùng) ngăn cản tác dụng chống lại vi sinh vật đó của thuốc kháng sinh, kháng vi rút và thuốc chống ký sinh trùng... Kết quả là việc điều trị không hiệu quả, viêm nhiễm kéo dài và có thể lây lan sang người khác.
Kháng thuốc là một hiện tượng phát triển tự nhiên. Khi các vi sinh vật tiếp xúc với một thuốc kháng sinh, thì vi sinh nào dễ nhạy cảm sẽ bị tiêu diệt, để lại những vi sinh vật có khả năng đề kháng kháng sinh này. Sau đó, chúng có thể truyền lại khả năng đề kháng của mình cho thế hệ sau.
Sử dụng thuốc không thích hợp dẫn đến kháng thuốc
Sử dụng kháng sinh không thích hợp dẫn đến sự phát triển của kháng thuốc. Dùng thuốc liều quá cao hay quá thấp, hoặc dùng sai cách sẽ gây ra nhiều vấn đề bất lợi. Để đảm bảo cho bệnh nhân được thông tin đầy đủ về sự cần thiết phải sử dụng đúng liều và đúng thuốc, cần có sự nỗ lực lớn từ phía bác sỹ kê đơn, dược sỹ và người bán thuốc, ngành công nghiệp dược, cũng như các nhà hoạch định chính sách.
Thuốc kém chất lượng dẫn đến kháng thuốc
Hầu hết các hệ thống bảo đảm chất lượng thuốc còn yếu kém. Điều đó dẫn đến để lọt lưới một số thuốc kém chất lượng, khiến bệnh nhân dùng kháng sinh không đủ liều, tạo điều kiện cho kháng thuốc phát triển. Ở một số nước còn thiếu thuốc kháng sinh khiến bệnh nhân điều trị không đủ liệu trình hoặc phải dùng các loại thuốc kém chất lượng.
Động vật chăn nuôi là một nguồn gây kháng thuốcThuốc kháng sinh được sử dụng với liều thấp trong chăn nuôi để thúc đẩy tăng trưởng hoặc ngăn ngừa bệnh tật cho vật nuôi. Điều này có thể dẫn đến việc vi sinh vật kháng thuốc, có thể lây truyền sang người.
Phòng lây nhiễm và kiểm soát kém làm tăng kháng thuốc
Bệnh nhân nằm viện là một trong những ổ trú ngụ chính của vi sinh vật kháng thuốc. Bệnh nhân mang vi sinh vật kháng thuốc có thể coi là nguồn lây bệnh cho người khác.
Hệ thống giám sát yếu làm gia tăng kháng thuốc
Hiện nay, có ít hệ thống giám sát tốt để thường xuyên thu thập và báo cáo số liệu liên quan đến kháng thuốc. Một số quốc gia thiếu phòng xét nghiệm các vi sinh vật kháng thuốc. Điều này làm giảm khả năng phát hiện sự xuất hiện vi sinh vật kháng thuốc để có những biện pháp xử trí kịp thời.
Thiếu các công cụ mới chống kháng thuốc
Các thuốc kháng sinh hiện có đang mất dần hiệu quả, đồng thời có sự giảm sút trong việc nghiên cứu phát triển các loại kháng sinh mới. Thêm vào đó, thiếu các nghiên cứu về công cụ chẩn đoán mới để phát hiện các vi sinh vật kháng thuốc và không đủ vắc xin để phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn. Nếu cứ đà này, các kho vũ khí chống lại vi sinh vật kháng thuốc sẽ sớm cạn kiệt.
WHO kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tham gia cuộc chiến chống kháng thuốc
Mối đe dọa từ kháng thuốc ngày càng gia tăng. Cần phải có hành động khẩn cấp với sự tham gia của tất cả mọi người. Vấn đề phức tạp của kháng thuốc đòi hỏi phải có sự chung tay hành động. Nhân Ngày Sức khỏe Thế giới năm 2011, WHO kêu gọi hành động để ngăn chặn sự lây lan của kháng thuốc bằng cách giới thiệu tới tất cả các quốc gia một gói chính sách 6 điểm.
YHTH (Theo WHO)
|